Predictive Maintenance («Προγνωστική Συντήρηση») και η μεγάλη σημασία της για τις επιχειρήσεις 

Το Predictive Maintenance (προγνωστική συντήρηση) αξιοποιεί δεδομένα από τον εξοπλισμό, κυρίως μέσω ανάλυσης λιπαντικού, για να προβλέψει πότε χρειάζεται πραγματικά μια τεχνική παρέμβαση, αντί να ακολουθεί σταθερά χρονικά προγράμματα. Έτσι, οι επιχειρήσεις παρεμβαίνουν πριν εμφανιστεί βλάβη, όχι αφού συμβεί.

Για χρόνια, η συντήρηση του βιομηχανικού εξοπλισμού βασιζόταν σε προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα: οι αλλαγές λιπαντικού, οι επιθεωρήσεις και οι αντικαταστάσεις εξαρτημάτων πραγματοποιούνταν σύμφωνα με τις ώρες λειτουργίας ή τις γενικές οδηγίες του κατασκευαστή, ανεξάρτητα από την πραγματική κατάσταση κάθε μηχανήματος. 

Η πρακτική αυτή παραμένει απαραίτητη σε πολλές εφαρμογές, δεν μπορεί όμως να αποκαλύψει πάντα τι συμβαίνει στο εσωτερικό ενός συστήματος ανάμεσα σε δύο προγραμματισμένους ελέγχους. Ένα έδρανο μπορεί να εμφανίζει πρώιμα σημάδια φθοράς, νερό να έχει εισέλθει στο κύκλωμα ή το λιπαντικό να έχει αρχίσει να οξειδώνεται, χωρίς να υπάρχει ακόμη κάποια εμφανής μεταβολή στη λειτουργία. 

Η προγνωστική συντήρηση, γνωστή διεθνώς ως Predictive Maintenance, αξιοποιεί δεδομένα από τον εξοπλισμό ώστε οι τεχνικές παρεμβάσεις να προγραμματίζονται σύμφωνα με τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Στη διαδικασία αυτή, η ανάλυση του λιπαντικού έχει ιδιαίτερη αξία, επειδή προσφέρει πληροφορίες τόσο για την κατάσταση του ίδιου του προϊόντος όσο και για τη φθορά που εξελίσσεται μέσα στο μηχάνημα. 

Το λιπαντικό ως διαγνωστικό εργαλείο 

Καθώς κυκλοφορεί ανάμεσα σε γρανάζια, έδρανα, αντλίες, συμπιεστές και υδραυλικά εξαρτήματα, το λιπαντικό έρχεται σε συνεχή επαφή με τις επιφάνειες του εξοπλισμού. Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα μπορεί επομένως να περιέχει ενδείξεις που δεν είναι προσβάσιμες με έναν απλό εξωτερικό έλεγχο. 

Η εργαστηριακή ανάλυση και τα συστήματα παρακολούθησης της κατάστασης του λιπαντικού μπορούν, ανάλογα με την εφαρμογή, να εξετάσουν: 

• Τη μεταβολή του ιξώδους 
• Την παρουσία νερού ή άλλων ρύπων 
• Τα προϊόντα οξείδωσης και την οξύτητα (δείκτης TAN — Total Acid Number) 
• Την ποσότητα και το είδος των σωματιδίων φθοράς 
• Την πιθανή ανάμειξη διαφορετικών λιπαντικών 
• Την υπολειπόμενη ζωή του λιπαντικού 

Οι πληροφορίες αποκτούν αξία όταν εξετάζονται ως σειρά μετρήσεων, καθώς μια μεμονωμένη τιμή μπορεί να επηρεάζεται από τη δειγματοληψία, το φορτίο ή τις συνθήκες λειτουργίας. Η παρακολούθηση της τάσης δείχνει αν ένας δείκτης μεταβάλλεται και βοηθά στην αξιολόγησή του. 

Η αύξηση των μεταλλικών σωματιδίων μπορεί να υποδεικνύει φθορά, η παρουσία νερού αστοχία στεγανοποίησης ή συμπύκνωση και η μεταβολή του ιξώδους οξείδωση, επιμόλυνση ή ανάμειξη προϊόντων. Η ερμηνεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη το μηχάνημα, το λιπαντικό, το ιστορικό αναλύσεων και τις συνθήκες λειτουργίας. 

Έτσι, η επιχείρηση μπορεί να προγραμματίσει έλεγχο πριν από βλάβη, να αντιμετωπίσει την αιτία της επιμόλυνσης ή να διατηρήσει το λιπαντικό σε χρήση όταν παραμένει κατάλληλο, βασίζοντας την απόφαση σε τεχνικά δεδομένα. 

Από τα δεδομένα σε πιο βιώσιμες αποφάσεις συντήρησης 

Η σχέση του Predictive Maintenance με τη βιωσιμότητα γίνεται σαφέστερη όταν εξεταστούν οι πόροι που απαιτούνται σε ολόκληρη τη διάρκεια ζωής του εξοπλισμού. Μια σοβαρή βλάβη δεν συνεπάγεται μόνο κόστος επισκευής και διακοπή της παραγωγής, αφού υπάρχει το ενδεχόμενο να απαιτήσει νέα εξαρτήματα, πρόσθετες ποσότητες λιπαντικού, μεταφορές και τεχνικές εργασίες. Η έγκαιρη αναγνώριση μιας απόκλισης βοηθά να περιοριστούν αυτές οι συνέπειες. Η συντήρηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε προγραμματισμένη διακοπή, η επισκευή να επικεντρωθεί στα εξαρτήματα που πραγματικά τη χρειάζονται και ο εξοπλισμός να παραμείνει αξιόπιστος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η παράταση της ωφέλιμης ζωής μηχανημάτων και εξαρτημάτων μειώνει την ανάγκη για πρόωρες αντικαταστάσεις και αξιοποιεί καλύτερα τους πόρους που έχουν ήδη επενδυθεί στην εγκατάσταση 

Αντίστοιχα, η παρακολούθηση της κατάστασης του λιπαντικού μπορεί να αποτρέψει τόσο την υπερβολικά πρώιμη αλλαγή του όσο και την παραμονή του στο σύστημα μετά το τέλος της ωφέλιμης ζωής του. Στην πρώτη περίπτωση περιορίζεται η άσκοπη κατανάλωση και η παραγωγή χρησιμοποιημένου λιπαντικού. Στη δεύτερη μειώνεται ο κίνδυνος επικαθίσεων, ανεπαρκούς προστασίας και επιταχυνόμενης φθοράς. 

Τα νεότερα συστήματα μπορούν να συμπληρώνουν τις περιοδικές εργαστηριακές αναλύσεις με αισθητήρες που παρακολουθούν συνεχώς παραμέτρους όπως η θερμοκρασία, το ιξώδες, η περιεκτικότητα σε νερό ή η υπολειπόμενη διάρκεια ζωής του λιπαντικού. Οι προειδοποιήσεις που προκύπτουν επιτρέπουν ταχύτερη διερεύνηση, χωρίς να υποκαθιστούν σε όλες τις περιπτώσεις την εργαστηριακή ανάλυση και την τεχνική αξιολόγηση.  

Η επένδυση στο Predictive Maintenance δεν περιορίζεται επομένως στην εγκατάσταση αισθητήρων ή στη συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων. Απαιτεί συνέπεια στη λήψη δειγμάτων, σαφή όρια συναγερμού, αξιόπιστο ιστορικό μετρήσεων και ανθρώπους που μπορούν να μετατρέψουν τα αποτελέσματα σε συγκεκριμένες ενέργειες συντήρησης. 

Υπηρεσίες παρακολούθησης όπως το Shell LubeAnalyst βοηθούν τις επιχειρήσεις να ελέγχουν συστηματικά την κατάσταση του λιπαντικού και να εντοπίζουν πρώιμες ενδείξεις προβλημάτων στον εξοπλισμό. Σε συνδυασμό με την τεχνική υποστήριξη της Πέτρος Πετρόπουλος, τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για ακριβέστερο προγραμματισμό των παρεμβάσεων, αποτελεσματικότερη χρήση των λιπαντικών και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των κρίσιμων μηχανημάτων.